ไมโครพลาสติกในท้องปลา ภัยร้ายรสอร่อยที่สะสมอันตรายเข้าร่างกายมนุษย์ในทุกคำ

เคยสงสัยกันไหมคะ ว่าปลามองเห็นชัดแจ๋วเหมือนมนุษย์เราหรือเปล่า ? เหตุใดเราจึงเห็นภาพขยะพลาสติกพันติดร่างสัตว์ทะเล หรือมีซากไมโครพลาสติกชิ้นเล็กชิ้นน้อยในท้องปลา

ประสาทสัมผัสของปลากับไมโครพลาสติกที่มองไม่เห็นแต่มีอยู่จริง…  

ด้วยความสงสัยที่เกิดขึ้นในใจของผู้เขียน ทำให้เกิดการค้นคว้าหาข้อมูลต่อ จึงพบว่า ปลาแต่ละสาย

พันธุ์มีความสามารถในการมองที่แตกต่างกัน บางตัวตาดี บางตัวมีประสาทสัมผัสอื่น ๆ ที่ดี และปลามีความสามารถในการมองเห็นสีที่แตกต่างจากมนุษย์ เนื่องจากมีการวิวัฒนาการให้มองเห็นได้ดีน้ำในน้ำ เช่นเดียวกับมนุษย์ที่มีความสามารถในการมองเห็นในสภาพแวดล้อมที่เป็นอากาศ

จึงเป็นคำตอบได้ว่า ปลาไม่ได้ตาไม่ดีจนมองไม่เห็นขยะพลาสติก 

แต่ทำไมปลาถึงกินขยะพลาสติกเข้าไปล่ะ? 

สาเหตุที่ที่เราพบไมโครพลาสติกในท้องและร่างกายของสัตว์ทะเลเป็นเพราะว่า…

1. ไมโครพลาสติกมีสีและกลิ่นคล้ายแพลงก์ตอน สาหร่าย ไข่ปลา และหอย เนื่องจากมีตะไคร่น้ำมาเกาะ จึงทำให้ปลาคิดว่าเป็นอาหารและกินเข้าไป

2. เศษพลาสติกที่เล็ดรอดออกสู่ทะเลกระจายทั่วมหาสมุทร ผ่านการย่อยสลายจนแตกตัวเป็นไมโครพลาสติกแทรกซึมเข้าสู่ร่างกายปลา

3. ไมโครพลาสติกสะสมกันเป็นทอด ๆ อยู่ในห่วงโซ่อาหาร เช่น ปลาเล็กกินแพลงก์ตอน ปลาใหญ่กินปลาเล็ก  

ขยะพลาสติก มนุษย์เห็นแต่ปลาอาจไม่เห็น และไมโครพลาสติกไม่มีแม้แต่สิ่งมีชีวิตเห็น…

ไมโครพลาสติกเล็กขนาดไหน? และเกิดขึ้นได้อย่างไร

ไมโครพลาสติก(Microplastic) คือ อนุภาคพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร ยากต่อการเก็บและการกำจัด จึงทำให้สามารถพบได้ทุกที่บนโลกใบนี้ ซึ่งไมโครพลาสติกที่เราพบทั่วไปเกิดขึ้นจาก 2 สาเหตุ ก็คือ… 

1. เกิดจากความตั้งใจของมนุษย์ เช่น เม็ดสครับในโฟมล้างหน้า เม็ดบีดส์ในยาสีฟัน 

2. เกิดจากการแตกหักหรือย่อยสลายของพลาสติก เมื่อถูกแสงแดดมาเป็นเวลานานหรือมีปัจจัยอื่น ๆ ที่มีส่วนช่วยในการย่อยสลายแตกตัวเป็นเศษเล็กเศษน้อยจนเรามองไม่เห็น

ซึ่งไมโครพลาสติกเหล่านี้ยังสามารถดูดซับสารก่อมะเร็งอย่าง PAHs ที่ได้จากควันท่อไอเสียรถยนต์และการเผาขยะ อันเป็นสาเหตุของฝุ่น PM 2.5 ในปัจจุบันอีกด้วย   

ไมโครพลาสติกตัวร้ายเข้าร่างกายเราได้อย่างไร?

จากข้อมูลโดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เมื่อปี 2567 พบว่า คนไทยทุกคนจะได้รับไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกายประมาณ 50,000 ชิ้นต่อปี ผ่าน 2 ทาง ดังนี้

• การหายใจรับไมโครพลาสติกที่อยู่รอบตัว เช่น ละอองยางรถยนต์ที่หลุดขณะขับขี่ เส้นใยสังเคราะห์จากเสื้อผ้า และอื่น ๆ อีกมากมาย

• การรับประทานปลาและสัตว์ทะเลที่กินไมโครพลาสติกเข้าไปโดยไม่รู้ตัว

จะเกิดอะไรขึ้น หากมนุษย์สะสมไมโครพลาสติกในร่างกายเป็นจำนวนมาก?

แม้ว่าปัจจุบันนี้จะยังไม่มีรายงานว่ามนุษย์ได้รับอันตรายต่อสุขภาพอันเนื่องมาจากการบริโภคอาหารที่มีไมโครพลาสติกแฝงอยู่ แต่เนื่องจากไมโครพลาสติกมีคุณสมบัติดูดซับสารพิษบางประเภทได้ดี หากมีไมโครพลาสติกสะสมในร่างกายเป็นจำนวนมาก อาจส่งผลเสียต่อการทำงานของอวัยวะหลายระบบ เช่น 

1. ระบบทางเดินหายใจ อาจทำให้เกิดโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง

2. ระบบย่อยอาหาร เกิดการระคายเคืองกระเพาะอาหาร การอักเสบในช่องท้อง หรือปัญหาการย่อยอาหาร

3. ระบบภูมิคุ้มกัน เซลล์ที่ดักจับไมโครพลาสติกกินจะตายลง ซึ่งทำให้ร่างกายอ่อนแอลงจนเกิดการอักเสบตามอวัยวะหรือภูมิแพ้เรื้อรัง 

4. ระบบต่อมไร้ท่อและระบบสืบพันธุ์ เพราะไมโครพลาสติกดูดซับสารพิษ เช่น สาร Phthalates และ Bisphenol A ที่เป็นสาเหตุของการรบกวนระบบต่อมไร้ท่อ (Hormones) จนขัดขวางพัฒนาการทารกในครรภ์และเด็ก และทำให้ระบบสืบพันธุ์ผิดปกติ

และยิ่งไปกว่านั้น หากไมโครพลาสติกฝังอยู่ในเนื้อเยื่อของเรา อาจนำไปสู่การเกิดมะเร็งร้ายและทำลายเนื้อเยื่อได้เช่นกัน และเราจะจัดการอย่างไรกับมันดีนะ…

หยุดการเกิดไมโครพลาสติกต้องทำอย่างไร?

ต้องบอกว่ายากถึงยากที่สุด เพราะตราบใดที่เรายังมีการผลิตพลาสติกมาใช้อยู่เรื่อย ๆ พลาสติกก็จะยังคงแตกตัวเป็นไมโครพลาสติกตลอดไป หากพูดกันง่าย ๆ ที่ไหนมีพลาสติกที่นั่นมีไมโครพลาสติก 

1. เลิกใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติกเกินความจำเป็น 

2. เลิกใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง หันมาใช้กระบอกน้ำสแตนเลสหรือแก้วน้ำพกพาแทน

3. คัดแยกขยะประเภทพลาสติกให้ถูกต้องก่อนทิ้ง 

4. สนับสนุนการรีไซเคิล และ Circular Economy ที่เป็นการหมุนเวียนทรัพยากรแทนการผลิตใหม่

5. ผลักดันกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการลดใช้พลาสติกและการจัดการขยะอย่างถูกต้อง

อยากรู้วิธีแยกชนิดขยะพลาสติกให้เป็นต้องอ่านบทความ: ทำความรู้จัก 'พลาสติกรีไซเคิล 7 ชนิด’?

เพื่อหยุดการเกิดไมโครพลาสติก เรามาร่วมกัน Say No การใช้พลาสติกเกินความจำเป็น และใช้แก้วน้ำเก็บอุณหภูมิหรือกระบอกน้ำส่วนตัวแทนการใช้แก้วพลาสติกแบบครั้งเดียวทิ้งในคาเฟ่ 

อยากเป็นออฟฟิศรักษ์โลก แวะชมของพรีเมี่ยมจากวัสดุรีไซเคิลที่เว็บไซต์ ogga idea แล้วสอบถามเพื่อสั่งซื้อเป็นของขวัญองค์กรได้ที่

ogga-idea.com

LINE: @ogga-idea

TEL: 092-426-5446

ทุกการสั่งซื้อสินค้าจะถูกนำไปสนับสนุนโครงการสิ่งแวดล้อมเพื่อจัดการขยะพลาสติกบนเกาะและทะเลไทย และสนับสนุนชาวบ้านให้รู้จักการหมุนเวียนขยะรีไซเคิลตามแนวคิด Circular Economy 

แหล่งข้อมูลประกอบบทความ 

• ไมโครพลาสติก สะสมมากๆ เสี่ยงเป็นโรคอะไร

• Microplastic | ไมโครพลาสติกสิ่งผลต่อสุขภาพ อย่างไร

• ไมโครพลาสติก : ผลกระทบต่อสุขภาพของมนุษย์

• ไมโครพลาสติก สิ่งปนเปื้อนที่แทรกซึมสู่ห่วงโซ่อาหาร (Food Chain)

• ไมโครพลาสติก (microplastic) คืออะไร?

• ปี67 ไทยเผชิญวิกฤตสวล.ชายฝั่งทะเล พบปะการังฟอกขาวสูง 30% คนไทยรับไมโครพลาสติก เพิ่มเสี่ยงมะเร็ง

OGGA : Official Global Gift Alliance บริษัทคู่คิดเรื่องของพรีเมี่ยมจากนานาชาติอย่างเป็นทางการ ขอร่วมสร้างเศรษฐกิจสีเขียวให้เกิดขึ้นจริงที่กลุ่มเกาะยั่งยืน ประเทศไทย! นึกถึง ‘ของขวัญ’ ที่ผลิตด้วยนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน นึกถึง OGGA